Giao dịch liên kết là gì? Quy định – Rủi ro – Cách kê khai theo Nghị định 132/2020

Giao dịch liên kết là gì? Đây là vấn đề mà hầu hết doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp thuộc tập đoàn hoặc có chung sở hữu đều phải đối mặt. Nếu doanh nghiệp không nhận diện và kê khai giao dịch liên kết đúng quy định, nguy cơ bị ấn định thuế, truy thu thuế TNDN và phạt hành chính là rất cao.

Mục Lục

Bài viết dưới đây được Đại lý Thuế An Đức cập nhật theo quy định mới nhất, giúp doanh nghiệp hiểu đúng bản chất giao dịch liên kết, nhận diện quan hệ liên kết, rủi ro thường gặp và hướng dẫn lập hồ sơ theo Nghị định 132.

1. Giới thiệu

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, giao dịch liên kết trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong quản lý thuế đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc doanh nghiệp nằm trong tập đoàn đa quốc gia. Việc nhận diện đúng và thực hiện nghĩa vụ kê khai theo quy định giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro chuyển giá, tuân thủ pháp luật và tối ưu hoạt động.

2. Giao dịch liên kết là gì?

Theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP, giao dịch liên kết là các hoạt động sản xuất, kinh doanh, trao đổi, mua bán, vay – cho vay, chia sẻ chi phí… giữa các bên có quan hệ liên kết.

Nói đơn giản: đây là những giao dịch giữa các doanh nghiệp có mối quan hệ về vốn, quản lý, điều hành hoặc phụ thuộc lẫn nhau.

Ví dụ giao dịch liên kết

Công ty A tại Việt Nam là công ty con của Tập đoàn B tại Singapore. Việc A mua nguyên liệu từ B là giao dịch liên kết.
Một cá nhân sở hữu trên 25% vốn tại Công ty X và Công ty Y. Khi X bán hàng cho Y cũng là giao dịch liên kết.

Xem thêm: Dịch vụ kế toán trọn gói cho doanh nghiệp

3. Các bên được coi là có quan hệ liên kết

Theo Điều 5 Nghị định 132/2020/NĐ-CP, hai bên được coi là có quan hệ liên kết khi:

Một bên sở hữu từ 25% vốn góp trở lên của bên kia.
Một bên chi phối các quyết định tài chính và kinh doanh quan trọng của bên còn lại.
Hai bên cùng phụ thuộc vào một bên thứ ba về vốn hoặc quản lý.
Có quan hệ cho vay lớn, bảo lãnh, cung cấp tài chính hoặc kiểm soát nhân sự chủ chốt.

Việc nhận diện quan hệ liên kết rất quan trọng để xác định doanh nghiệp có thuộc diện phải kê khai giao dịch liên kết hay không.

4. Các loại giao dịch liên kết phổ biến

Một số giao dịch liên kết thường gặp:

Mua bán hàng hóa và dịch vụ nội bộ trong tập đoàn.
Chuyển giao tài sản hữu hình và vô hình như máy móc, thiết bị, nhãn hiệu, bản quyền.
Hợp đồng vay, cho vay, bảo lãnh tài chính giữa các bên liên kết.
Chi phí dịch vụ nội bộ như phí quản lý, phí bản quyền, phí tư vấn, phí hỗ trợ kỹ thuật.
Chia sẻ chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) giữa các công ty trong tập đoàn.

5. Rủi ro nếu không kê khai giao dịch liên kết

Bị ấn định thuế và truy thu thuế TNDN nếu cơ quan thuế cho rằng doanh nghiệp có hành vi chuyển giá.
Bị xử phạt hành chính vì không kê khai hoặc kê khai sai hồ sơ giao dịch liên kết.
Ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp trong mắt nhà đầu tư, ngân hàng, đối tác.
Gia tăng chi phí pháp lý do phải giải trình, tranh chấp với cơ quan thuế.

Xem thêm: Dịch vụ thuế cho doanh nghiệp

6. Quy định pháp luật về giao dịch liên kết

Nghị định 132/2020/NĐ-CP: quy định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.
Thông tư 45/2021/TT-BTC: hướng dẫn hồ sơ và cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế.

Tài liệu tham khảo (liên kết ngoài):

7. Hướng dẫn tuân thủ giao dịch liên kết

Nhận diện quan hệ liên kết theo đúng tiêu chí pháp luật.
Liệt kê đầy đủ các giao dịch phát sinh với bên liên kết trong năm.
So sánh giá giao dịch với giá thị trường theo nguyên tắc độc lập.
Lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo Nghị định 132 và Thông tư 45.
Lập và nộp tờ khai giao dịch liên kết cùng với tờ khai quyết toán thuế TNDN.
Lưu trữ hợp đồng, chứng từ, phân tích so sánh để sẵn sàng giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu.

Liên hệ Đại lý Thuế An Đức để được hỗ trợ lập hồ sơ giao dịch liên kết

8. Checklist tuân thủ giao dịch liên kết cho doanh nghiệp

Để hạn chế rủi ro về thuế, doanh nghiệp có giao dịch liên kết nên tự kiểm tra theo checklist sau:

Đã xác định rõ các bên liên kết theo Điều 5 Nghị định 132.
Đã tổng hợp đầy đủ danh sách giao dịch phát sinh với bên liên kết trong năm.
Đã lựa chọn và áp dụng phương pháp xác định giá phù hợp (so sánh độc lập, giá bán lại, giá thành cộng lãi…).
Đã lập phân tích so sánh với các doanh nghiệp độc lập trên thị trường.
Đã chuẩn bị Local File, Master File và CbCR (nếu thuộc đối tượng).
Đã lập và nộp tờ khai giao dịch liên kết đúng hạn.
Đã lưu trữ đầy đủ hồ sơ, hợp đồng, bảng tính, báo cáo liên quan.
Đã rà soát rủi ro chuyển giá trước khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

9. Case study: An Đức hỗ trợ doanh nghiệp FDI về giao dịch liên kết

Một doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực sản xuất tại TP. Hồ Chí Minh có nhiều giao dịch liên kết với công ty mẹ tại nước ngoài: mua nguyên vật liệu, vay vốn nội bộ, trả phí bản quyền thương hiệu. Doanh nghiệp lo ngại rủi ro bị coi là chuyển giá khi quyết toán thuế.

Đại lý Thuế An Đức đã:

Rà soát toàn bộ giao dịch liên kết trong 3 năm gần nhất.
Phân tích biên lợi nhuận và so sánh với các doanh nghiệp độc lập cùng ngành.
Đề xuất điều chỉnh giá một số giao dịch để phù hợp với nguyên tắc thị trường.
Lập Local File, Master File và supporting documents cho doanh nghiệp.
Hỗ trợ giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra.

Kết quả: doanh nghiệp không bị ấn định thuế, giảm đáng kể rủi ro chuyển giá và yên tâm mở rộng hoạt động tại Việt Nam.

10. Những lỗi thường gặp khi kê khai giao dịch liên kết

Không nhận diện đầy đủ quan hệ liên kết, dẫn đến bỏ sót giao dịch phải kê khai.
Chỉ kê khai tờ khai giao dịch liên kết nhưng không lập hồ sơ phân tích giá.
Sử dụng giá nội bộ theo chỉ đạo tập đoàn nhưng không đối chiếu giá thị trường.
Lưu trữ hồ sơ rời rạc, thiếu hệ thống, khó giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu.
Không cập nhật kịp thời quy định mới của Nghị định 132 và các văn bản hướng dẫn.
Không thuê hoặc không sử dụng dịch vụ tư vấn chuyên sâu về giao dịch liên kết.
Nhầm lẫn giữa giao dịch liên kết và giao dịch thông thường dẫn đến kê khai sai.
Chậm nộp tờ khai giao dịch liên kết khi quyết toán thuế TNDN.
Dựa hoàn toàn vào số liệu do tập đoàn cung cấp mà không kiểm tra lại.
Xem nhẹ giao dịch liên kết vì nghĩ doanh nghiệp nhỏ sẽ không bị thanh tra.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp một hoặc nhiều lỗi ở trên, hãy cân nhắc sử dụng dịch vụ kế toán trọn gói hoặc dịch vụ thuế trọn gói của Đại lý Thuế An Đức để được đồng hành lâu dài.

11. Vì sao chọn Đại lý Thuế An Đức?

Kinh nghiệm thực tế trong tư vấn giao dịch liên kết cho nhiều doanh nghiệp FDI và tập đoàn.
Đội ngũ chuyên gia thuế – kế toán nắm vững quy định và cập nhật thay đổi pháp luật.
Dịch vụ kế toán thuế trọn gói giúp doanh nghiệp yên tâm từ khâu hạch toán đến quyết toán.
Hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế khi doanh nghiệp bị thanh tra, kiểm tra.
Chi phí hợp lý, minh bạch, tối ưu so với việc tự xây dựng bộ phận chuyên trách.

Liên hệ ngay Đại lý Thuế An Đức để được tư vấn miễn phí về giao dịch liên kết, chuyển giá và các vấn đề thuế doanh nghiệp.

12. Kết luận

Giao dịch liên kết là nội dung quan trọng trong quản lý thuế doanh nghiệp, đặc biệt với doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp thuộc tập đoàn. Nhận diện đúng quan hệ liên kết, kê khai đầy đủ và lập hồ sơ chuẩn xác sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro bị ấn định thuế, truy thu thuế và xử phạt hành chính.

Nếu bạn cần một đơn vị đồng hành chuyên nghiệp, hãy lựa chọn Đại lý Thuế An Đức để được hỗ trợ từ khâu đánh giá rủi ro, lập hồ sơ giao dịch liên kết cho đến làm việc với cơ quan thuế.

Câu hỏi thường gặp về giao dịch liên kết (FAQ)